Paddenstoelen in Friesland

Zeldzaamheden tijdens PWF-excursies (23-12-2012)

De Paddenstoelen Werkgroep Friesland houdt ieder jaar enkele excursies. Bijna iedere excursie levert bijzonderheden op. In 2012 werden het Leeuwarder bos, het Diaconieveen, Lauswolt en Ameland bezocht. Van alle excursies is nu een kort verslag gemaakt.

Ga naar... de excursies.

Sneeuwhoed (09-12-2012)

harsige taaiplaat (©Gosse Haga, 2012)
Harsige taaiplaat houdt zijn plaatjes sneeuwvrij (Lentinus adhaerens) (©Gosse Haga, 2012)

Afgelopen twee dagen is er in onze provincie de nodige sneeuw gevallen, aanleiding voor Gosse Haga om eens een paddenstoel met een “sneeuwhoed” te fotograferen.

De harsige taaiplaat (Lentinus adhaerens) is een voorbeeld van een paddenstoel die met gemak de winter kan doorstaan.

De enige vondst in Friesland is in Oranjewoud, waar hij sinds 1980 bekend is. Deze soort is na 1990 nog maar op zeven plekken in Nederland gesignaleerd.

De vruchtlichamen ontstaan vaak al in september en vaak weten ze door hun consistentie/structuur door te gaan tot de winter met strenge vorst losbarst.

Strookzwammen op streek (09-12-2012)

kurkstrookzwam (©Dick Kramer, 2012) en citroenstrookzwam (©Gosse Haga, 2012)
Kurkstrookzwam (Antrodia serialis) (©Dick Kramer, 2012) en citroenstrookzwam (Antrodia xantha) (©Gosse Haga, 2012)

Strookzwammen behoren tot de zeldzaamheden in Friesland.

Op 4 november 2012, trof Dick Kramer in het Haulerveld (Blauwe Bos) de kurkstrookzwam (Antrodia serialis) aan.

Een paar weken later vond Gosse Haga een familielid van de kurkstrookzwam. De citroenstrookzwam (Antrodia xantha) is in Friesland nog niet eerder gemeld, en is nu twee keer gevonden, nl. op 16 november 2012 in het Plantsoen bij Ravenswoud (kilometerhok 223-555) en op 26 november 2012 in het Drents-Friese Wold (kilometerhok 215-550). De citroenstrookzwam komt op naaldhout voor, dus mogelijk houdt het verschijnen van deze soort verband met het kappen van de naaldbomen door de natuurbeherende organisaties.

Deze beide vondsten zijn een goede gelegenheid om de verschillen naast elkaar te zetten:

Citroenstrookzwam (Antrodia xantha)Kurkstrookzwam (Antrodia serialis)
Resupinaat, met op het verticale substraat hoefvormige “hoedjes” die gedeeltelijk met elkaar vergroeid zijn. Wit, crêmekleurig, lichtgeel. Resupinaat , met vaak afstaande hoedjes die in rijtjes met elkaar verbonden zijn . Deze zijn fijn behaard, wit, dan geelbruin, oud: bruin tot bijna zwart
Stevigheid: in verse staat week; in gedroogde staat broos tot krijtachtig Stevigheid: leerachtig, kurkachtig
Smaak bitterSmaak niet relevant
Poriën vaak lichtgeel tot citroengeel Poriën eerst wit, dan kurkkleurig tot licht oker-bruin
Sporen cylindrisch, glad, 4-5 X 1-1.5 μm Sporen cylindrisch, glad, 6.5-9 X 3-4 μm
Op naaldhout (stronken, liggende stammen), mogelijk ook op loofhout (buitenland) Op naaldhout (liggende stammen, maar ook wel op stronken)
2 meldingen in 2 kilometerhokken 46 meldingen in 26 kilometerhokken
citroenstrookzwam (©Gosse Haga, 2012)
Citroenstrookzwam op de stronk van een naaldboom (©Gosse Haga, 2012)

Ga naar... de kurkstrookzwam.

Weke poria duikt op in Friesland (09-12-2012)

Met 13 vindplaatsen (na 1990) behoort de weke poria (Oxyporus corticola) tot de zeldzame paddenstoelen in Nederland.

Wat de noordelijke provincies betreft zijn er drie vindplaatsen in Drenthe en twee in Groningen.

Gelukkig heeft Dick Kramer nu een stip voor deze soort in Friesland gezet. Hij vond deze soort op 28 oktober 2012 in het Haulerveld (Blauwe Bos).

Liever bij de regenpijp (30-09-2012)

Ook onder paddenstoelen vinden we eigenzinnige figuren. Terwijl het merendeel de rust en/of het groen van bos of bomenrijke bermen verkiest, zijn er kennelijk exemplaren die een voorkeur hebben voor de stad.

Langs het provinciehuis te Leeuwarden vond Koos Knollema enkele vruchtlichamen van de kale aardappelbovist (Scleroderma bovista). De kale aardappelbovist is nauw verwant aan de gele aardappelbovist (Scleroderma citrinum), die talrijk in de bossen van Friesland voorkomt.

De kale aardappelbovist onderscheidt zich van de gele aardappelbovist in de vorm van de sporen en in de dikte van de wand. De kale aardappelbovist heeft een dunnere wand dan de gele aardappelbovist.

Ook de kale aardappelbovist is een soort die ectomycorrhiza vormt met loofbomen. Bij gebrek aan beter hebben deze paddenstoelen een regenpijp als partner uitgekozen.

De kale aardappelbovist is geen zeldzame verschijning in Friesland. Hij is tot nu toe 56 keer gemeld, zowel in bossen als in steden (parken en plantsoenen).

Wetenschapsweekend 6 en 7 oktober 2012 (23-09-2012)

In het kader van het Wetenschapsweekend op zaterdag 6 en zondag 7 oktober presenteert de Paddenstoelen Werkgroep Friesland zich in het Natuurmuseum Fryslân. De werkgroep geeft in dit weekeinde informatie over paddenstoelen in het algemeen en over de activiteiten van de werkgroep in het bijzonder.

Enkele activiteiten tijdens dit weekeinde zijn:

Tijdens het gehele weekeinde zijn leden van de werkgroep aanwezig om al uw vragen omtrent paddenstoelen te beantwoorden.

Een tasje gevonden (23-09-2012)

Van sommige verschijnselen is het niet altijd op het eerste gezicht duidelijk, dat er schimmels in het spel zijn. Zo denkt men niet direct aan paddenstoelen, als men het vogelkersnarrentasje vindt.

Ga naar... het vogelkersnarrentasje.

Eerste bijeenkomst PWF (26-08-2012)

De zomer loopt langzamerhand ten einde. Hier en daar zijn alweer in talrijke mate paddenstoelen verschenen, als stille voorbodes voor de naderende herfst en de bijeenkomsten van de Paddenstoelen Werkgroep Friesland.

De eerste bijeenkomst van de werkgroep vindt op 3 september in het Natuurmuseum Fryslân plaats. De werkgroep staat open voor iedereen die meer wil weten en wil leren over paddenstoelen. Tijdens de bijeenkomsten worden meegebrachte vondsten besproken, een handige manier om binnen korte tijd veel (bijzondere) soorten te zien. Verder zal op de eerste bijeenkomst het herfstprogramma verder ingevuld worden.

Jaarverslag 2011 en activiteiten PWF (07-05-2012)

omslag jaarverslag 2012 (©PWF, 2012)

Op de eerste bijeenkomst van de Paddenstoelen Werkgroep Friesland is het jaarverslag gepresenteerd. Het jaarverslag geeft een overzicht van de 7722 meldingen die zestien waarnemers in 313 kilometerhokken hebben gedaan.

Het jaarverslag heeft vijf artikelen:

Voor een globaal overzciht van de resultaten, ga naar... kartering 2011.

Tevens zijn op de eerste bijeenkomst de activiteiten voor het najaar vastgelegd. In het weekeinde van 6-7 oktober wordt het weekend van de wetenschap gehouden. Het is de bedoeling, dat ook de Paddenstoelen Werkgroep Friesland acte de présence zal geven met verschillende activiteiten, zoals excursies en een fotowedstrijd.

De werkgroep heeft in het najaar vier excursies gepland. Vanaf 10 september tot en met 26 november worden wekelijks de bijeenkomsten op maandagavond in het Natuurmuseum Fryslân gehouden. Een ieder met serieuze belangstelling voor paddenstoelen kan zich aansluiten bij de werkgroep en deelnemen aan excursies en bijeenkomsten.

Een rottig kelkje (18-04-2012)

Dankzij een zeer lezenswaardig en informatief artikel op natuurbericht.nl werd Gosse Haga geïnspireerd om naar het meidoornrotkelkje op zoek te gaan.

Het meidoornrotkelkje is een kleine soort die op afgevallen bessen van de meidoorn voorkomt. De meidoorn is geen zeldzame verschijning in Friesland, maar dat wil niet zeggen, dat specifiek aan deze soort gebonden paddenstoelen ook algemeen zijn.

Bij dit rotkelkje zal het nog lang de vraag blijven, of het werkelijk zeldzaam is, of dat hij zeldzaam blijft, omdat het bloed, zweet en misschien ook nog wel tranen kost om deze soort te vinden.

Ga naar... het meidoornrotkelkje.

Op zoek naar een naald in het bos (18-04-2012)

dennenaaldspleetlip (©Gosse Haga, 2012)

Omdat de "echte" paddenstoelen dan ontbreken, is vooral het voorjaar de tijd voor het kleine, of zelfs minieme spul. Rottende plantenresten zijn vaak goed voor kleine ascomyceten. Zelfs substraten waarvan men het eerst niet verwacht, hebben hun eigen specifieke soorten. De bodem van naaldbossen is momenteel bezaaid met afgevallen naalden. Wie goed zoekt, heeft daarom kans om de dennenaaldspleetlip te vinden.

Ga naar... de dennenaaldspleetlip.

Langs de snippers (17-04-2012)

Vanwege de droogte lijkt het paddenstoelseizoen langzaam op gang te komen. Toch blijven er plekken waar altijd iets te vinden is, zoals bijvoorbeeld op houtsnippers.

Als je dan onverhoopt op een grote bult stuit, kan een wereld voor je opengaan. Ga naar... de spikkelsteelveldridderzwam.

Voorjaarsbijeenkomst Paddenstoelen Werkgroep Friesland (16-04-2012)

De voorjaarsbijeenkomst van de Paddenstoelen Werkgroep Friesland wordt op maandag 23 april in het Natuurmuseum Fryslân gehouden.

Op deze eerste bijeenkomst zal het jaarverslag 2011 aan de leden worden uitgereikt. Verder worden de mogelijkheden voor een presentatie van de werkgroep in het natuurmuseum doorgesproken. Planning van de bijeenkomsten en excursies in de herfst staat eveneens op de agenda.

Hield de werkgroep in voorgaande jaren slechts twee excursies, in 2012 zullen voor de eerste keer meerdere excursies worden gehouden, namelijk in juni, september, oktober en november.

Na de pauze houdt Gosse Haga een lezing over "Paddenstoelen op paddenstoelen".

Wie actief deel wil nemen aan de activiteiten van de werkgroep, is van harte uitgenodigd om bij de eerste werkgroepbijeenkomst van 2012 aanwezig te zijn.

Schijftrilkorstje ook in Friesland (03-03-2012)

Op 1 februari 2012 verscheen een natuurbericht over het schijftrilkorstje. Het schijftrilkorstje is een zeer zeldzame paddenstoel die groeit op dode takken van lindes. Lindes daarentegen komen algemeen in Nederland. In het natuurbericht lichtte Nico Dam een tipje van de sluier op; aan de mycologen is het nu om de verspreiding van deze soort in kaart te brengen, zodat een zeer zeldzame paddenstoel tot een algemene kan worden.

In Friesland heeft Gosse Haga daarvoor de eerste stap gezet. Ga naar... het schijftrilkorstje

Winters sfeerlichtje (16-01-2012)

Zolang de weersomstandigheden zacht zijn, zonder dagenlange vorst of centimeters dikke sneeuw, kan men altijd op zoek blijven naar paddenstoelen. Het rottingsproces gaat altijd door, dus houtzwammen en soorten die op strooisel en afgestorven planten groeien, kunnen het hele jaar door gevonden worden.

In heide sterven mossen en algen af. Hiervan profiteert een klein paddenstoeltje dat met zijn heldergele tot oranje uitstraling wat kleur brengt in de grauwheid van een grijzige, gure winter.

Ga naar... het klein oranje zandschijfje

Nieuw in 2011: de grote voorjaarsbekerzwam (01-01-2012)

Sinds de oprichting van de Paddenstoelenwerkgroep Friesland in 1991 is dankzij de inventarisaties van de leden veel meer bekend geworden over voorkomen en verspreiding van paddenstoelen in Friesland. Maar de werkgroep heeft geenszins de illusie dat alles nu wel bekend is. Alleen al vanwege het feit dat jaarlijks nieuwe soorten in Friesland gevonden worden, kan men stellen, dat de werkgroep met gemak de volgende twintig jaar vooruit kan. Ook 2011 heeft weer een handvol nieuwe soorten opgeleverd.

Vaak betreft het soorten van lastige groepen, maar het komt ook regelmatig voor, dat opvallende, relatief gemakkelijke herkenbare soorten voor de eerste keer in Friesland worden gezien. Een voorbeeld hiervan is de grote voorjaarsbekerzwam, een forse opvallende bekerzwam die lijkt te schreeuwen om gezien te worden.

Ga naar... de grote voorjaarsbekerzwam.


© Paddenstoelen Werkgroep Friesland 2000-2013

Valid XHTML 1.0!